Blijf op de hoogte!

Elke zondag onze digitale nieuwsbrief ontvangen? Schrijf je gratis in »

Zo werkt politiek

Wie er niet dag in dag uit mee bezig is, vindt de lokale politiek misschien best ingewikkeld. Hoe worden besluiten genomen? Bij wie moet u als inwoner zijn met vragen, suggesties of kritiek? Hoe kunt u invloed uitoefenen op besluiten? Hier leest u het.

Nederland is een democratie. Meierijstad is dat ook. Dat betekent dat iedereen een beetje de baas is en niemand in zijn of haar uppie. Omdat de bijna 80.000 inwoners van Meierijstad niet de tijd, kennis of zin hebben om dag in dag uit al overleggend samen besluiten te nemen, kiezen zij vertegenwoordigers: de raadsleden. Dat is trouwens ook praktischer – zie maar eens een overleg voor alle inwoners te organiseren.

Over de raadsleden

Meierijstad heeft 35 raadsleden. Dat aantal is wettelijk bepaald. Groepjes raadsleden die het op belangrijke zaken goed met elkaar kunnen vinden, vormen een fractie, oftewel een politieke partij. Meierijstad heeft er momenteel negen. ‘Hart voor Schijndel’ is een van die negen fracties. Wij hebben drie leden in de raad. In het jargon van de politiek: drie zetels.

De gemeenteraad heeft drie taken.

1: De raad geeft op hoofdlijnen aan wat er moet gebeuren. Dat heet ‘kaders stellen’.

2. De raad controleert hoe het College vervolgens die hoofdlijnen uitvoert. Over dat College verderop meer.

3. De raad vertegenwoordigt de inwoners.

Over de raadscommissieleden

Elke fractie mag zich laten helpen door raadscommissieleden, ook wel burgercommissieleden genoemd. In Meierijstad zijn dat er per fractie maximaal vier. Ze vergaderen mee tijdens commissievergaderingen, maar nemen geen besluiten. Besluiten worden genomen in de raadsvergadering. Daar doen raadscommissieleden niet aan mee. Ze mogen natuurlijk wel komen kijken en luisteren. Net als u, want alle vergaderingen zijn openbaar. Over de vergaderingen verderop meer.

Behalve raadsleden en raadscommissieleden, hebben veel fracties ook nog actieve leden die meedenken over de politiek. Zij vergaderen mee met de fractie, maar mogen niet meepraten tijdens de raadscommissie- en raadsvergaderingen.

Hart heeft behalve drie raadsleden nog twee raadscommissieleden en drie zogeheten steunfractieleden. We vergaderen bijna elke week.

Over de wethouders

De raadsleden zijn uiteindelijk, namens de inwoners, de baas. Maar die dames en heren doen hun werk erbij. Het is geen fulltime baan. Daarom kiezen raadsleden bestuurders, die dat werk wel hele dagen doen. Die bestuurders zijn de wethouders en zij voeren het beleid uit waar de gemeenteraad toe heeft besloten. Ook maken de wethouders voorstellen. Als de raad met die voorstellen instemt, zorgen de wethouders voor de uitvoering van die besluiten. Meer daarover verderop, bij 'Over het College'. 

Over de coalitie

De wethouders zijn doorgaans lid van politieke partijen in de gemeenteraad. In Meierijstad zijn er zes wethouders en die zijn lid van vier verschillende partijen: Team Meierijstad (2 wethouders), CDA (2), VVD (1) en PvdA (1). Deze partijen vormen samen de coalitie. Zij hebben samen het coalitieprogramma geschreven. Daarin staat wat het gemeentebestuur in hoofdlijnen gaat doen. De wethouders voeren dat programma uit en dat doen ze in opdracht van de gemeenteraad.

Over het College

De wethouders vormen samen met de burgemeester het College. Zij zijn het dagelijks bestuur van de gemeente. Ze sturen de ongeveer 550 ambtenaren aan van Meierijstad en leggen verantwoording af aan de gemeenteraad. Veel besluiten mag het College zelf nemen. De raad heeft daarvoor zogeheten kaders aangegeven. Als er een besluit wordt genomen dat buiten de kaders valt, dan klopt het College voor toestemming bij de gemeenteraad aan.

De raad kan bijvoorbeeld bepalen dat het College het onderhoud van wegen mag doen voor € 450.000 per jaar. Daarna bepaalt dat College zelf welke wegen worden aangepakt. Maar als er extra geld nodig is, dan is de gemeenteraad weer aan zet. Overigens heeft de gemeenteraad wel de taak om de uitvoering van het beleid te controleren. Als het onderhoud van wegen slecht gebeurt, dan roepen raadsleden de wethouder die over verkeer gaat ter verantwoording.

Over de burgemeester

De burgemeester heeft een bijzondere rol. Hij is de onafhankelijke voorzitter van de gemeenteraad en hij is ook nog eens voorzitter van het College. Binnen dat College heeft hij speciale taken, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid en ordehandhaving.

De gemeenteraad heeft een belangrijke stem bij de benoeming van de burgemeester. Zo vormen vertegenwoordigers van alle fracties de sollicitatiecommissie en die commissie stelt aan de gemeenteraad voor wie als burgemeester wordt voorgedragen. Als de raad daarmee instemt, wordt die aanbeveling via de Commissaris van De Koning, zeg maar de premier van de provincie, doorgegeven aan de minister van Binnenlandse Zaken. Die hakt uiteindelijk de knoop door, waarna de benoeming wordt gedaan door de koning en die minister. 

Over de oppositie

De coalitie heeft in Meierijstad de meerderheid in de raad. Dat is in de meeste gemeenten zo. Dat is handig, want het zorgt meestal voor een redelijk stabiel bestuur: het beleid dat de wethouders uitvoeren kreeg immers de goedkeuring van ‘hun’ partijen en die partijen zijn in de meerderheid. De partijen die niet tot de coalitie horen, worden samen de oppositie genoemd.

De oppositie is belangrijk, want is niet gebonden aan wat de coalitie onderling afsprak. Daardoor kan die oppositie doorgaans extra kritisch zijn. Dat houdt het bestuur scherp en zorgt ervoor dat ook minderheden in de raad én in de samenleving worden gehoord. ‘Hart voor Schijndel’ is lid van de oppositie. Een oppositiepartij hoeft natuurlijk niet per definitie altijd tegen te zijn. Onze fractie heeft eigen standpunten en het komt best vaak voor dat die overeenkomen met die van de coalitie en het College.

Over uw formele invloed

Stemmen – Inwoners hebben invloed op de politiek. Dat begint bij de verkiezingen. Eén keer in de vier jaar kunt u stemmen op de kandidaat van uw keuze. De uitslag van de verkiezingen bepaalt welke raadsleden en fracties er in de raad komen. En dat bepaalt weer welke partijen de coalitie gaan vormen en welke partijen wethouders leveren. Stemmen is belangrijk. Soms hangt het van een paar stemmen af of iemand wel of niet in de raad komt.

Zienswijzen – Inwoners kunnen hun mening geven over voorstellen aan de gemeenteraad. Die formeel geuite meningen heten zienswijzen. Op de website van de overheid is te lezen welke besluiten er mogelijk worden genomen en hoe u daarop kunt reageren. Vooral bij het wijzigen van bestemmingsplannen dienen inwoners nogal eens zienswijzen in. Het College is verplicht daarop te reageren. De gemeenteraad ontvangt de zienswijzen en de reactie van het College en neemt vervolgens een besluit.

Rechter – Als een raadsbesluit niet naar uw zin is, kunt u bezwaar maken bij de bestuursrechter, ook wel Raad van State genoemd.

Ombudsman – Wie ontevreden is over de overheid, kan verhaal halen bij de Nationale Ombudsman. Die doet dan onderzoek en geeft advies.

Over uw informele invloed

Inspreken – U kunt inspreken tijdens diverse vergaderingen van de raadscommissie en tijdens zogeheten beeldvormende avonden. Verderop meer over die vergaderingen. Een inspreekbeurt mag in Meierijstad maximaal vijf minuten duren en moet u vooraf aankondigen: griffie@meierijstad.nl. Na afloop kunnen raadsleden of raadscommissieleden u vragen stellen. Het is niet de bedoeling dat zij met u in discussie gaan.

En verder – U kunt zelf of in groepsverband wethouders, raadsleden of raadscommissieleden benaderen. Dat kan telefonisch, per brief of per mail. De contactgegevens vindt u op de website van de gemeente. Sommige partijen houden openbare fractievergaderingen en dan kunt u daar aanschuiven. Die van Hart zijn meestal openbaar. In de agenda op onze website leest u waar ze worden gehouden.

Over de vergaderingen

Als u op de hoogte wilt zijn van de politiek, is het handig de vergaderingen bij te wonen. Dat kan in het bestuurscentrum in Sint-Oedenrode, maar ook thuis, want ze worden live uitgezonden en zijn na afloop terug te kijken. De vergaderingen worden aangekondigd op de website van de gemeente en op de agenda van deze website.

Beeldvormende avonden – Tijdens beeldvormende avonden wordt er vooral informatie gegeven over een onderwerp waarover nog een besluit moet worden genomen. De sprekers zijn nogal eens ambtenaren, maar kunnen ook externe deskundigen zijn. Vaak is het interactief. Dat betekent dat de aanwezigen mee kunnen doen door vragen te stellen of hun mening te geven. Er worden tijdens beeldvormende avonden geen besluiten genomen.

Vergadering raadscommissies – Een week voor de gemeenteraadsvergadering vergaderen de raadscommissies. Dan debatteren raadsleden en raadscommissieleden met elkaar over de voorgenomen besluiten. Er worden geen besluiten genomen. Dat gebeurt een week later. Meierijstad heeft twee commissies: Mens & Maatschappij en Ruimte, Economie en Bedrijfsvoering. Ze vergaderen bijna altijd tegelijkertijd.

Raadsvergadering – Een week na de raadscommissie komt de gemeenteraad bijeen. Nu worden er besluiten genomen. Het is de bedoeling dat de debatten van een week eerder niet dunnetjes worden overgedaan. Alleen als er moties of amendementen zijn, wordt er overlegd. Een motie is een verzoek aan het College, een amendement is een wijziging van een besluit. Ze gelden pas als een meerderheid van de raad ermee instemt. 

Andere vergaderingen – De agenda’s van de raadscommissie en raadsvergadering worden bepaald door de agendacommissie. Die vergadering is openbaar. Namens elke fractie is er een vertegenwoordiger en dat is meestal de fractievoorzitter. Na de agendacommissie begint meteen het fractievoorzittersoverleg. Dat is de een van de weinige vergaderingen die niet openbaar zijn. Tijdens dit overleg worden zaken besproken die (nog) niet openbaar mogen zijn. Ook worden de andere vergaderingen geëvalueerd. De werkgeverscommissie vergadert een paar keer per jaar en dat gebeurt ook achter gesloten deuren. Deze commissie is namens de gemeenteraad de werkgever van de ambtenaren die direct voor de raad werken. Deze mensen vormen samen de griffie.

Vergaderingen Hart – De fractie van Hart houdt bijna elke woensdag een vergadering. Die is openbaar, maar aanmelden is wel verplicht. U leest er over in de agenda op deze website.

Twee keer per jaar zijn er bijeenkomsten voor leden, meestal in november en maart. De bijeenkomst van maart is de algemene ledenvergadering. De fractie is trouwens formeel onafhankelijk van de vereniging, maar legt wel verantwoording af aan het verenigingsbestuur en aan de leden.

Tot slot

Politiek lijkt nogal eens saai en ingewikkeld. En vaak is het dat ook. Tegelijkertijd gaat politiek vrijwel altijd over zaken die ertoe doen en die daarom voor de inwoners van belang zijn.

Wil u er meer van weten? Hou de agenda op deze site in de gaten en kom eens langs bij een vergadering. Of lees de artikelen op deze website. Wat ook kan: mail of bel ons met u vragen. Of vul het contactformulier in.

Wat ook kan: benader een andere partij, want ook daar treft u dames en heren aan met een grote betrokkenheid bij het wel en wee van de gemeente. En ook zij maken u graag enthousiast voor de politiek. Want hoe al die raadsleden en fracties ook van mening kunnen verschillen: ze hebben het beste voor met Meierijstad en haar inwoners. Met u dus. Die andere acht zijn, op alfabetische volgorde: CDA, D66, Gemeentebelang Meierijstad, Lijst Blanco, PvdA, SP, Team Meierijstad en VVD.